Bir işi yaparken kaç defa şöyle ifadeler duydunuz: ‘ Bu başarımın sırrı aynı anda çok işi yapabilmekten geliyor.’ Ya da ‘Bu işi mult-tasking (aynı anda çok iş yapmak, çoklu-görev) yeteneğim sayesinde yaptım.’ ? Modern çalışanlar aynı anda birden fazla iş yapabilme becerisi noktasında gelişim kat etti ve bu bazı insanlar için kendini pazarlarken, bireysel pr açısından cazip bir nokta haline gelmeye başladı. Hatta bazı işçiler bu yetenekleriyle övünüp biyografilerine ya da cv’lerine bu yeteneği yazar oldular. Şimdi bu multitasking olayını biraz analiz edelim. Bu çalışma tarzı üreticilik anlamında net bir pozitif katkı sağlıyor mu? Ya da yaratıcılığı baskılayıp çalışanların iş geliştirme stratejileri üretmelerini engelliyor mu?

Bu yazımda sizleri multitasking çalışma zihniyetinden sadece bir işe odaklanarak çalışma tarzına çekmeye ya da odaklanarak çalışmanın aynı anda tek işe odaklanmakla mümkün olabileceğini göstermeye çalışacağım. Multitasking sizin üreticiliğinizi baltalayıp şirketlerin çalışma süreçlerinde ciddi verim kaybına yol açıyor. Harvard Üniversitesinde yapılan bir araştırmaya göre bir kişi aynı anda birkaç işi yapmaya başladığında verimlilik oranı maksimum % 40 seviyelerine kadar çıkabiliyor. Beyin bizim istediğimiz ya da sandığımız daha basit çalışıyor ve hepimizin bildiği üzere aynı anda 2 şeyi zihnimizde inşa etmeye izin vermiyor. Ek olarak, multitask çalıştığımızda %100 dikkatimizi toplayamıyoruz ve %100 kalite seviyesinde iş çıkaramamak anlamına geliyor.

Şunu da belirtmek gerekir ki çoklu iş kavramı tahmin edeceğiniz üzere bundan belki 20 yıl öncesine kadar hayatımızda yoktu. İş dünyasındaki baş döndürücü gelişmeler, teknolojik ilerlemeler, ihtiyaçların farklılaşması, çalışanlardan beklentilerin artması yada çeşitlenmesi, aynı sürede daha çok iş yapma isteğinin artması gibi gelişmeler sonucunda hayatımıza girdi bu çalışma tarzı. Benim en çok multitasking diyince şu dolmuş şoförlerinin aynı anda para üstü alıp vitesi değiştirip direksiyonu tutup bir yolcuya cevap verirken aynı anda telefonla konuşup sigara içebilmesi geliyor aklıma.

Bu durum aslında birçok işi yarım, çok eksik yapmamıza sebep oluyor. Bu kadar işi aynı anda yapmaya çalışan dolmuş şoförü parayı ya eksik alıyor ya fazla, vitesi yanlış takıyor, aracı düzgün kullanamayıp trafiği bozuyor, telefondakinin ne dediğine odaklanamıyor ve bir zevki varsa sigara içmekten onu da alamıyor. Yani en temelde bir odaklanma problemine sebep oluyor. Ayrıca aynı anda birçok işle uğraşmak bizi hiç farkında olmadığımız kadar yavaşlatıyor. Çünkü MIT’de nörobilim çalışan Earl Miller’a göre beyin aynı anda sadece tek bir işe odaklanabiliyor. Bakın odaklanmak kelimesinin altını çiziyorum, aynı anda çok iş yapabilirsiniz ama aynı anda çok işe odaklanmanız biyolojik olarak mümkün değil. Beyin ikinci bir göreve başladığı zaman ilk görevi tamamen unutuyor. Üstelik ikinci görev insanın kendisini ödüllendirmesine yönelik bir iş ise beyin dopamin salgılamaya başlıyor ve insan bu süreçten keyif alıyor. Daha sonra beyin tekrar tekrar bu süreci yaşamak istiyor. İşte bu durumda aslında biz iyi bir şey yapmak isterken beynimize kötü bir alışkanlık kazandırıyoruz. Aynı anda çok işle uğraşmak ayrıca bizi daha fazla stresli olmaya götürüyor. Gün içerisinde defalarca bölünüyoruz. Odağımızı kaybettiğimiz için elimizdeki hangi işin olduğunu ve o işin ne aşamasında olduğumuzu kaçırıyoruz. Bu da daha fazla stres yaşamamıza neden oluyor. Stresin getirdiği olumsuz sonuçlar ise malum.

Bugünün kurumsal dünyasında, multitasking üreticilik ve odaklanma karşısında önemli bir sorun olmaya başladı. Bir parçası olduğunuz en son yaptığınız toplantıları düşünün. Toplantıda bulunan kaç kişi toplantı boyunca orda konuşulan konulara odaklanmak yerine laptop ya da telefonu ile ilgilendi? Ya da siz kaç defa söylediğiniz ya da anlattığınız şeyin odak seviyesinin düşüklüğünden dolayı anlaşılmadığını düşünerek tekrar etme ihtiyacı hissettiniz? Bugünün kurumsal işleri için telefonun ve teknolojik aletlerin kullanımı insanları aynı anda çok işi yapmaya yönlendiren kritik sorunlara sahip.

Oysa toplantı yapmak gün geçtikçe özellikle önemli işlerle uğraşan insanların ciddi seviyede vakitlerini ayırmalarından dolayı oldukça pahalı bir şey haline gelmeye başladı. Buna rağmen toplantı esnasında cılız bir ilgi ile zayıf karar alma süreçlerinin ortaya çıkacağı da apaçık. Zayıf ve kötü kararlar alındığındaysa ekip bu kararları tartışmak üzere yeniden bir toplantı yapma ihtiyacı hissedecektir. 2. Toplantıda belki yeterli değişiklikler kararlar üzerinde yapılacak ama ilk toplantıdaki multitasking sebepli dikkat eksikliği önemli bir zaman kaybına sebep olmuştur bile.

Ayrıca çalışanların çoğu, hiçbir üretim ve başarı katkısı olmayan angarya işlere ve internet sörfü yapmaya zamanlarının çoğunu harcıyor. Oysaki günümüz ekonomik sisteminde değerli olarak var olmanın yolu karmaşık şeyleri çabucak öğrenmekte ustalaşmaktan geçiyor. Pürdikkat çalışma becerisini elde edemediğimiz durumda zamanımızı verimsizleştirmesine izin verdiğimiz teknoloji ilerlerken bizim geride kalmamız çok mümkün. Zira apaçık önümüzde görünen yapay zeka çağında insanların yapmakta oldukları birçok işi öğrenen makinelerin yapmaları ile birlikte yeni iş sahaları oluşacaktır. İnsanların işlevsizleşmesi tezi artık birçoğumuz için mantıklı değil zira sanayi devrimi gerçekleşirken insanların fiziki güçle gerçekleştirdiği işlerin makinelere geçmesiyle işsiz kalacakları düşünülmüştü ama sanayi devrimi ile birlikte iş sahaları öncesine nazaran çok daha farklılaştı ve zenginleşti. Şimdi de yapay zekanın ve öğrenen makinelerin zihinsel mesai gerektiren alanda da kullanılmalarıyla birlikte insanlar için yeni iş sahaları açılacaktır ancak burda önemli olan şey belli ki zor işlerde çabucak ustalaşabilme yeteneği ve hem nitelik hem de hız bakımından seçkin düzeyde üretim yapabilme yeteneği olacaktır. Bu yeteneklerin pürdikkat çalışabilme işinde derinleşebilmeyle doğrudan ilgili olduğu hepimizin malumu. O halde, yaratıcı ve kaliteli işi verimli biçimde üretmeyi sağlayacak pürdikkat çalışma becerisini kazanmak, bize oldukça kıymetli bir hazine sunacaktır.


Multitasking belki takım çalışması esnasında üreticilik ve verimlilik anlamında bir katkı sunabilir ama aynı zamanda bu çalışma tarzı takımın moralini olumsuz olarak etkiler. Toplantı veya iş esnasında dikkat vermemek diğer çalışanlara kaba davranmaya ve diğer takım üyelerinin hızlıca itibarlarının negatif etkilenmelerine sebep olabilir. Doğru teknoloji kullanımı, kaynakları doğru yönetmek, işimizdeki stratejileri planlarken zamanı iyi ayarlamak ve kapasitenin üstüne çıkıldığında verimsizliğe sebep olduğunu unutmamak multitasking çalışma tarzını sonlandırabilir. Aynı anda çok işi ortalama seviyede yapmaktansa o anda tek bir işi çok iyi seviyede yapmak her zaman daha iyidir.


Show CommentsClose Comments

Leave a comment